JON

Z powyższych rozważań wynika, że agresja jest przede wszystkim odpowiedzią na zadany atak. Jej pośrednią przyczyną może być instynkt dążący do rozładowania wewnętrznego napięcia lub do takiego pobudzenia danego osobnika, aby ten był jak najsprawniejszy w walce o przetrwanie. Ale na obecnym etapie rozwoju ludzkości przyczyny „naturalne” zdają się ustępować miejsca bodźcom wykreowanym przez dzisiejszą rzeczywistość społeczną. Głównym, choć nie jedynym (i nie zawsze) powodem występowania współcześnie zachowań agresywnych jest frustracja. Wynika ona z powstawania przeszkód na drodze człowieka do realizacji pożądanych celów. Przy tym wystąpić ona może z różnym nasileniem, co ma wpływ na wysokość prawdopodobieństwa agresywnej reakcji. Przede wszystkim, im bliżej realizacji upragnionego celu jest człowiek w momencie zablokowania jego dążeń, tym większy jest jego zawód, a więc rośnie jego skłonność do wyładowania się na innych. Odwrotnie, jeżeli cel jego działania jest jeszcze odległy, bez widoków na szybkie jego osiągnięcie i płynące z tego korzyści, to przerwanie jego realizacji nie musi wcale skończyć się wybuchem rozczarowania i złości.